Mens & Dier in Steen & Brons

 

Beschrijving

Grote veldkei met twee medaillons: een met Starings portret (foto hierboven) en een gewijd aan Starings werk (foto hieronder).

Het medaillon met zijn werk, gemaakt door Stracké, toont de geologische kaart, het Huisboek voor den landman, en de Arendsploeg. Dit was in 1878 als enige 'versiering' op de veldkei aangebracht. In 1901 kwam het portretmedaillon, gemaakt door Jeltsema, er voor in de plaats. Gelukkig heeft men de originele medaillon aan de andere zijde van de kei geplaatst.

In 1878 beschreef C.J. Sickesz (zijn monument in Lochem) het grafmonument:

Een ruw blok graniet, gevonden in het open veld, in dien bodem van Nederland, zoovele jaren achtereen het meest geliefde arbeidsterrein van den overledene, op zijn laatste rustplaats neder te leggen, het was het gelukkig denkbeeld van Staring's naaste familieleden. Gaarne sloten zijn vrienden zich bij dat oorspronkelijk denkbeeld aan, hetwelk bewees hoe zijn liefste betrekkingen den overledene hadden gekend en begrepen. Slechts eenige uitbreiding gaven zij aan dat eerste plan, door dien steen te voorzien van symbolen, die Staring's belangrijke werkzaamheid in het geheugen terug moesten roepenzijn geologische studiën, den strijd dien hij streed, om den landbouwer te ontwikkelen door hem onderricht te verschaffen in zijn vak, en den krachtigen stoot, dien hij door eigen practischen arbeid gaf tot verbetering van het landbouwbedrijf. Voor die bestudeering van Nêerlands bodem heeft hij zich in de geologische haart van Nederland een duurzamer eerzuil gesticht, dan zijn vrienden hem konden wijden; van zijn optreden ais plastisch landbouwer is de door zijn toedoen in Gelderland ingevoerde Arendsploeg het beeld, en zijn Huisboek voor den landman eindelijk spreekt tot ons van zijn liefde voor het landbouwonderwijs, waarvoor hij heeft gestreden en geleden, een strijd, die niet onvruchtbaar is gebleven, maar waardoor hij de oprichting der rijkslandbouwschool krachtig heeft voorbereid.
Een metalen medaljon, in basreliëf bewerkt door professor Strackë, beeldhouwer te Amsterdam, waarop die geologische kaart, die arendsploeg en dat huisboek voor den landman door eikenloof en korenaren zijn omgeven, werd op het granietblok vastgehecht.

23 jaar later vond met dit medaillon niet duidelijk, en werd er een portretmedaillon aangebracht. De Alpgemeen Handelsblad, 11 mei 1901 schreef, na eerst een beschrijving van het oude medaillon:

In den loop der tijden, intusschen, was de zin dezer symbolen voor verreweg de meeste Nederlanders verloren geraakt; en wanneer 's zomers de vreemdelingen die Lochem kwamen bezookea, om te genieten van de rust in de heerlijke omgeving, over 'den berg' wandelend ook eens het kerkhof opgingen, dan kwamen zij voor den grooten steen, maan begrepen niet meer wat de voorwerpen, op het bronzen medaillon afgebeeld, beteekenden. Zoo rijpte bij de naaste familieleden het besluit, dit medaillon te vervangen door een ander waarop het portret van den overledene aangebracht zou zijn, met zijn naam er boven, de jaartallen van geboorte en overlijden, en in woorden de zaken, waaraan hij zich in zijn werkzaam leven bij voorkeur met zooveel groote liefde gewijd had.
De nog in leven zijnde vrienden van dr. Staring, die het eerst het denkbeeld van het gedenkteeken opgevat hadden, bleken geen bezwaar te hebben tegen de verwisseling van het medaillon; met dien verstande, dat naar een wenk van een hunner, het eerste - vani prof. Stracké — aan den achterzijde van den steen aangebracht zou worden, opdat dit niet verloren geraken zou, en zoo werd door een der zonen van den overledene, het portret in profiel geteekend, hetgeen door een zeer bekwame leerlinge der Academie van Beeldende Kunsten te Amsterdam, mej. Fre. Jeltsema, in treffende gelijkenis, bijzonder gelukkig gemodelleerd, daarna in brons afgegoten werd.

Gesigneerd

Kunstenaars

• Frederik Engel (Fré) Jeltsema (Uithuizen 1879-Den Haag 1971), beeldhouwer. Hij was bij de geboorte door een medische onduidelijkheid als meisje ingeschreven en als meisje opgevoed, pas in 1906 is dat gecorrigeerd (Wikipedia – RKDArtists).
  
• Willem Constantijn Staring (Laren Gld. 1847 - Zutphen 1916), kunstschilder, aquarellist en tekenaar (RKDArtists).
  
• Franz Stracké (Dorsten (D) 1820-Baarn 1898), beeldhouwer enz., vader van Xav. Stracké, broer van Jan Stracké (RKDArtists – Wikipedia).

Reacties

Bronnen en verdere informatie

• C.J. Sickesz, Het gedenkteken op het graf van wijlen Dr. W.C.H. Staring, Eigen Haard 51, 1878 (Delpher).
• Algemeen Handelsblad, 11 mei 1901 (Delpher).
• Jan Bouman, Het merckwaerdigste meyn bekent [vijfde serie] (1974), blz. 41 (oorspronkelijk De Volkskrant 1963/65).

Aanklikbare trefwoorden:

Locatie N.B. 52°9'26" - O.L. 6°24'49" (Satellietfoto: Google Maps)

Hier kan ook uw banner staan. Klik hier voor meer informatie.