Mens & Dier in Steen & Brons

 

Beschrijving

Het voetstuk van het zeszijdige gedenkteken is in rustica uitgevoerd met blokken ijzersteen. De opbouw bestaat uit zes spitsboogvelden tussen pinakels, bekroond door een wimberg en kruisbloem. In het spitsboogveld aan de straatzijde is levensgroot de priester Schaepman afgebeeld. Hij heft zijn rechterhand en steunt met zijn linkerarm op een bundel papieren. Onder dit beeld is de leuze van Schaepman gebeiteld: Credo pugno Ok geloof in de strijd). Beneden deze spreuk staat zijn naam en jaartallen.

Na Schaepmans dood werd een commissie in het leven geroepen om een gedenkteken voor hem te realiseren. Na jaren van geld inzamelen werd een prijsvraag uitgeschreven voor het gedenkteken. Omdat de jury geen van de inzendingen goed genoeg vond werd de hoogbejaarde P.J.H. Cuypers (1827-1921), die ook deel uitmaakte van de jury, door de andere juryleden aangezocht een ontwerp te maken.

Op 14 juli 1908 kon het beeld in bijzijn van o.a. de aartsbisschop van Utrecht, diverse ministers en hoogleraren onthuld worden. Voor de locatie van het monument was het open terrein voor het seminarie te Driebergen gekozen, daar Schaepman eerst als student/ priester en later als professor aan dit opleidingsinstituut verbonden was geweest.

Opschriften

In de vijf overige spitsboogvelden zijn reliëfs afgebeeld met daaronder citaten uit Schaepmans geschriften (met de klok mee):

• Schaepman als staatsman, omringd door zijn politieke vrienden Kolkman, De Beaufort, Kuyper, Goeman Borgesius en Van Houten. Met citaat van Schaepman (uit Görres):
  Hij heeft zijn vaderland lief gehad
  met een liefde die alles overtrof
  die geen offer te groot, geen in=
  spanning te machtig deed achten.
  met eene liefde die hem alles heeft
  doen vergeten, alle verwaarlozing (?)
  minachting, vergetelheid, verwerping
• Schaepman als dichter, in zijn studeerkamer. Citaat:
  Dichter zijn 't is de aard beheerschen
  met onbreekbren vorstenstaf
  't Is de volle kracht bezitten
  Die de Schepper 't schepsel gaf
  't Is als de aadlaar opwaarts stijgen
  met den blik omhoog gericht
  Om den vollen straal te vangen
  Van het gouden zonnelicht
• Schaepman als mislezende priester (deze zijde staat gericht naar het voormalige seminarie). Het citaat uit zijn werk Alberdingk Thijm (door verwering is een groot deel onleesbaar):
  Hij heeft zijn deel gevonden, het
  [...] zijn streven en strijden
  [...] gevonden in de
  [...] heeft hij
  [...] van den zoon
  [...] zanger al den
  [...] en den vorscher; al de kracht
  van een man.
• Schaepman als hoogleraar. Citaat:
  De Historie is de dienares van God en
  haar feiten vormen een wolk van getuigen
  rondom de onfeilbare waarheden door
  God op den bodem der geschiedenis ge=
  legd. Die feiten omgeven het geloof als
  een breede hofstoet: in blanke gewaden
  gehuld, den lof zingende des Konings,
  hoog prijzende zijne waarheid
• Schaepman als volksvertegenwoordiger. Met citaat uit O'Connell:
  Waar van den strijd voor waarheid
  recht en vrijheid wordt gewaagd,
  waar tot mannelijk pal staan wordt
  gemaand, waar het kloekmoedig
  voorwaarts schrijden wordt geroepen
  daar is zijn naam een wachtwoord
  en een leus.

Op de pijlers tussen de velden zijn symbolen aangebracht die de deugden en gaven van Schaepman verzinnebeelden, te weten perseverantia (volharding), fides (geloof), justitia (rechtvaardigheid), fortitudo (moed), sapientia (wijsheid) en charitas (liefde). In de frontonvelden zijn onder meer de monogrammen van Christus en Maria aangebracht.

Het geheel wordt bekroond door een beeld van Sint Joris en de draak.

Het monument is gesitueerd binnen een ronddeel omsloten door heggen waartussen banken en lantaarns zijn geplaatst op initiatief van de 'Verfraaiings Vereeniging' die hiervoor geld had ingezameld. De banken werden geplaatst door de firma Gebr. Appels.

Kunstenaar

• Petrus Josephus Hubertus (Pierre) Cuypers (Roermond 1827-1921), architect, beeldhouwer enz. (RKDArtists – Wikipedia).

Oude ansichtkaart(en)

   
Klik op een kaart voor vergroting.

Reacties

Bronnen en verdere informatie

• I.L. Uijterschout, Onze Gedenkteekenen, een nationaal bezit (Den Haag 1941), blz. 11 (abusievelijk 'Rijnsburg (Bij Driebergen)'.
• C.J. Kuik, Helden op sokkels: Literaire standbeelden in Nederland (1980), nr. 77.
• S. de Vries, Monumentenwijzer: wegwijs in de doolhof van monumenten (1983), blz. 98.
• Heuvelrugnieuws, Hoofdstraat Schaepmanmonument.

Aanklikbare trefwoorden:

• Plaats: Driebergen-Rijsenburg
• Gemeente: Utrechtse Heuvelrug
• Provincie: Utrecht
• Postcode: 3971
• Cuypers, Pierre
• Schaepman, H.J.A.M.
• Staatsman
• Standbeeld (man)

Locatie N.B. 52°3'17" - O.L. 5°16'42" (Satellietfoto: Google Maps)

Hier kan ook uw banner staan. Klik hier voor meer informatie.