Mens & Dier in Steen & Brons

 

Beschrijving

Het monument bestaat uit een 15eter m hoge stenen achthoekige zuil, met daar boven op in brons een wapentrofee van geweren, sabels, degens en Javaanse klewangs. Aan de zuil is aan de voorzijde een medaillon met borstbeeld van de hertog gemonteerd en aan de achterzijde het wpapen. Op de andere zes zijden staan lauwerkransen.

Een eerste blik op dit gedenkteeken geslagen bevredigt onzen kunstzin niet weinig en een woord van lof ter eere van de begaafde ontwerpers, de heeren H.P. Vogel en Th. Koelman en den verdienstelijken beeldhouwer, den heer van den Brink, van Overschie, vloeit ons onwillekeurig van de lippen.
[...]
De haut-reliefs boven het voetstuk zijn in acht vakken afgedeeld, die eene eigenaardige gelegenheid aanboden ter halver hoogte van het geheele monument, om er op reusachtige schaal, van brons gegoten, de beeldtenis des Hertogs en zijn wapenschild te plaatsen, als het ware te zamen gevoegd door kransen, waarvan de motieven in den zoo beeldrijken plantengroei onzer Oostersche bezittingen zijn gevonden; vooral de hoofdversiering van het monument is door frischheid van gedachte merkwaardig. Meermalen toch hoorden wij gedurende den opbouw van het monument, zelfs door kunstenaars, den twijfel uiten: of er van die schrale regtlijnige wapenen wel iets schoons te maken ware.
Eene trophee van sabels en degens onzer Nederlandsche armee, gemengd met klewangs en krissen der Oosterlingen, maken de hoofdwapenen uit, die door den schilder-beeldhouwer op artistieke wijze werden opgehangen aan 3 in rotten staande geweren.
Door een heldenkrans (Westersche eik) te zamen vereenigd en gekroond, steken de vaandels van infanterie en kavallerie ter weerszijden uit.
Zij werden maar niet willekeurig daar tusschen gevoegd, maar vinden hun motief in de gedachte, dat de Hertog niet alleen meermalen beide wapenen heeft gekommandeerd, maar ook daarin dat de manschappen dier regimenten zoowel als de hoofdofficieren, wier degens en sabels de voorzijde versieren, ieder hun penningsken ten offer bragten tot oprigting van eene blijvende herinnering aan den vereerden doode.
Die vlaggen vooral leverden technische bezwaren op. Reeds bij vorige gelegenheden werd er zelfs door beroemde tegenstanders mede gespot, op grond dat noch door de antieken noch door latere kunstenaars ooit eene vlag in marmer of in brons was geleverd, en men daaruit het bewijs meende te mogen putten, dat een dergelijk motief door hen uit een aesthetisch oogpunt zou zijn afgekeurd, terwijl men liet daarbij over het hoofd zag dat de reden waarom zij het niet deden veeleer in de praktische moeijelijkheid te vinden was.
[...]
Na deze beschrijving zal niemand het in ons wraken dat wij het plan van het mouument even talentvol ontworpen als de uitvoering verdienstelijk heeten.
Den heer J. Nater alhier, met het opzigt over het geheele werk belast geweest, heeft er regt op voor het volvoeren van zijne taak te worden geprezen, gelijk de heeren J. Noordendorp en Zoon, te dezer stede, door wie het metselwerk is verrigt, mede op eene onderscheidende vermelding aanspraak hebben, een titel dien de heer Devillers, door wien de trottoir en de palen van blaauwsteen zijn geleverd en gesteld, alsook nog de heer Kaemmerer, door wien het smidswerk is vervaardigd, niet minder kunnen doen gelden.

In 2005 is het monument gerestaureerd. Na voltooiing van de restauratie bezocht prins Michael van Saksen-Weimar-Eisenach, nazaat van de man die op het monument is afgebeeld, het beeld op 7 april 2005.

Opschriften

Kunstenaars

• Johan Philip Koelman (Den Haag 1818-Den Haag 1893), beeldhouwer (Wikipedia – (RKDArtists) – Levensbericht van Johan Philip Koelman JMNL 1893).
  
• Hugo Pieter Vogel (Hooge Zwaluwe 1833-Den Haag 1885), architect, hoogleraar en onder-directeur van de Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag (Wikipedia). .

Oude ansichtkaart(en)

     
Klik op een kaart voor vergroting.

Reacties

Bronnen en verdere informatie

• Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage, 29 juni 1866 (Delpher).
• I.L. Uijterschout, Onze Gedenkteekenen, een nationaal bezit (Den Haag 1941), blz. 6.
• Jan Bouman, Het merckwaerdigste meyn bekent [vierde serie] (1968), blz. 47 (oorspronkelijk De Volkskrant 1961/63).
• S. de Vries, Monumentenwijzer: wegwijs in de doolhof van monumenten (1983), blz. 98.
• Arjen Kok en Lily van Ginneken, Haagse beelden: Gids voor Haagse beelden in de openbare ruimte (Den Haag 1991), nr. 26.
• Ype Koopmans, Muurvast & gebeiteld: Beeldhouwkunst in de bouw 1840-1940 (Rotterdam 1997), blz. 298.
• Wikipedia, Lijst van beelden in Den Haag-Centrum.

Aanklikbare trefwoorden:

Locatie N.B. 52°4'57" - O.L. 4°18'52" (Satellietfoto: Google Maps)

Hier kan ook uw banner staan. Klik hier voor meer informatie.